Oι αιτίες για τις εξεγέρσεις στις φυλακές

Του Θεοδωρου Π. Παπαθεοδωρου
Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών στις φυλακές αναδεικνύουν τις προβληματικές πτυχές της λειτουργίας του σωφρονιστικού συστήματος στη χώρα μας. Δύο είναι τα βασικά στοιχεία της εν λόγω κρίσης.

Το πρώτο έχει σχέση με τον υπερπληθυσμό. Στις ελληνικές φυλακές υπάρχει μια τραγική δυσαναλογία μεταξύ της δυναμικότητας των φυλακών σε θέσεις κράτησης και του αριθμού των κρατουμένων (δέκα χιλιάδες και πλέον για 5.584 θέσεις). Ο σωφρονιστικός υπερπληθυσμός καθιστά απάνθρωπες τις συνθήκες κράτησης και μεγεθύνει τα προβλήματα της κοινότητας της φυλακής (βία, πειθαρχία, προστασία των δικαιωμάτων των κρατουμένων). Το πρόγραμμα του υπουργείου Δικαιοσύνης για την ανέγερση νέων σωφρονιστικών καταστημάτων (δυναμικότητας 2.400 θέσεων) τα προσεχή χρόνια φαίνεται να υπολείπεται σήμερα της πραγματικότητας της φυλακής. Η κρίση επέρχεται πάντα ταχύτερα από τη λύση, αν η τελευταία δεν εντάσσεται σε ενα μακρόπνοο σχεδιασμό της σωφρονιστικής και της αντεγκληματικής πολιτικής.

Το δεύτερο στοιχείο συνδέεται παρακολουθηματικά με το πρώτο και αφορά τις συνθήκες κράτησης. Η αδυναμία διαχωρισμού των κρατουμένων και κατηγοριοποίησης των σωφρονιστικών καταστημάτων με λειτουργικά κριτήρια, η έξαρση της βίας και της διαφθοράς στη φυλακή, οι κακές συνθήκες υγιεινής σε πολλά καταστήματα, η έλλειψη εφαρμογής των εναλλακτικών ποινών, η υποστελέχωση του σωφρονιστικού προσωπικού με εξειδικευμένους επιστήμονες (εγκληματολόγους, ψυχολόγους) και η έλλειψη θέσεων εργασίας συνθέτουν το τοπίο της κρίσης, το οποίο δεν μπορεί να αλλάξει με κατασταλτικά μέτρα και εμβαλωματικές λύσεις. Η Ελλάδα διαθέτει μια σωφρονιστική νομοθεσία από τις πλέον σύγχρονες της Ευρώπης και ένα σωφρονιστικό σύστημα του οποίου η λειτουργία στην καθημερινότητα των κρατουμένων φτάνει να παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Και επ’ αυτού, προστίθεται, ως τρίτο στοιχείο της κρίσης, η ευθύνη των θεσμών άσκησης της σωφρονιστικής πολιτικής. Οι ταραχές στη φυλακή δεν έρχονται ποτέ ως κεραυνός εν αιθρία. Η σωφρονιστική υπηρεσία, τα αρμόδια κεντρικά όργανα, οι εισαγγελικές αρχές, η επιθεώρηση φυλακών φέρουν εξ αντικειμένου το βάρος και την ευθύνη της πρόληψης των γενεσιουργών αιτιών της κρίσης και της εφαρμογής λύσεων.

Η κραυγή των εξεγέρσεων απηχεί ένα υπαρκτό πρόβλημα και έρχεται να υπενθυμίσει ότι οι φυλακές δεν είναι αποθήκες σωμάτων και ψυχών, αλλά χώροι στέρησης της ελευθερίας και μόνο αυτής.
http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_politics_1_26/04/2007_224823